Ayıplı mal tespiti nasıl yapılır? Kanıt, servis raporu ve bilirkişi yolu

Bir ürünün “ayıplı” sayılması için illa bozulması gerekmez. Teslim anında anlaşılan örneğe ya da modele uymaması, ambalajında, etiketinde, kılavuzunda, internet sitesinde veya reklamında vaat edilen bir özelliği taşımaması, teknik düzenlemelere aykırı olması ya da makul olarak beklenen faydayı azaltması da ayıptır. Satıcının yaptığı hatalı montaj ve geç teslim de bu kapsama girer.

Ayıbı kim ispatlar?

Kanun, teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim anında var olduğunu kabul eder. Bu dönemde ürünün sağlam teslim edildiğini kanıtlamak satıcının işidir; bu kural yalnızca malın ya da ayıbın niteliğiyle bağdaşmadığı durumlarda uygulanmaz. Altı aydan sonra ortaya çıkan kusurlarda ise ayıbın teslimde var olduğunu göstermek pratikte senin üzerine kalır; servis raporu ve bilirkişi incelemesi bu yüzden önem kazanır.

Ayıplı mal tespiti adım adım

1. 1

   Kusuru hemen belgele

   Kusuru tarih görünen fotoğraf ve videolarla kaydet. Faturayı, garanti belgesini, sipariş ekranını ve ürünün ilan, etiket ya da kutu üzerindeki vaatlerini sakla; ilanın ekran görüntüsünü al. Vaat edilen özelliğin olmaması da ayıptır, bu kayıtlar o yüzden kanıttır.

2. 2

   Ürünü kılavuza uygun kullanmaya devam et ya da kullanma

   Kendin söküp tamir etmeye çalışma. Kullanım kılavuzuna aykırı kullanımdan doğan arızalarda garanti hakları işlemez; satıcı da bunu kullanım hatası savunması olarak öne sürebilir.

3. 3

   Satıcıya yazılı başvur ve hakkını seç

   Satıcıya e-posta, sipariş ekranı ya da dilekçeyle kusuru anlat ve dört seçenekten birini açıkça iste: sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ya da ayıpsız ürünle değişim. Onarım ve değişim talepten itibaren 30 iş günü içinde yapılmalıdır; iade ve indirimde para derhal ödenmelidir.

4. 4

   Servis raporunu iste

   Garantili üründe yetkili servise gittiğinde yapılan işlemi gösteren servis kaydını mutlaka al. Satıcı ya da servis arızanın kullanım hatasından kaynaklandığını söylüyorsa bu, azami tamir süresi içinde düzenlenen bir raporla belirlenmeli ve bir nüshası sana verilmelidir. Tamirin mümkün olmadığı da raporla tespit edilir; bu durumda iade, indirim ya da değişim isteyebilirsin.

5. 5

   Rapora itiraz et: bilirkişi incelemesi

   Servis raporuna katılmıyorsan, bilirkişi incelemesi talebiyle tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurabilirsin. Hakem heyeti, özel veya teknik bilgi gereken durumlarda taraflardan birinin talebiyle ya da kendiliğinden bilirkişi görevlendirir.

6. 6

   Hakem heyetine başvur

   Uyuşmazlığın değeri yasal sınırın altındaysa e-Devlet’teki Tüketici Hakem Heyetlerine Başvuru hizmetinden (TÜBİS) başvur; dilekçene kanıtlarını, servis kaydını ve satıcıyla yazışmalarını ekle. Yerleşim yerindeki ya da alışverişi yaptığın yerdeki heyet yetkilidir. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda önce arabulucuya, anlaşma olmazsa tüketici mahkemesine gidilir. Başvuru ayrıntıları için tüketici hakem heyeti başvurusu ve arabulucu başvurusu sayfalarına bak.

Örnek: dördüncü ayda su sızdıran çamaşır makinesi

Diyelim ki aldığın çamaşır makinesi dördüncü ayda su sızdırmaya başladı. Sızıntıyı videoya alır, faturayı ve garanti belgesini hazırlarsın. Altı ay dolmadığı için kusurun teslimde var olduğu kabul edilir. Satıcıya yazılı olarak ücretsiz onarım istediğini bildirirsin; yetkili servis tamir eder ve servis kaydını alırsın. Garanti süresi içinde makine yeniden arızalanırsa ya da azami tamir süresi aşılırsa artık iade, indirim ya da değişim isteyebilirsin. Servis “kullanım hatası” derse raporun bir nüshasını alır, hakem heyetinden bilirkişi incelemesi istersin.

Tespit yolları karşılaştırması

Sık yapılan hatalar

• Kusurlu ürünü yetkisiz bir yerde tamir ettirmek ya da kendin açmak; bu, kullanım hatası savunmasını güçlendirir.
• Satıcıyla yalnızca telefonda konuşup yazılı kayıt bırakmamak.
• Servisten ürün teslim alırken servis kaydını istememek.
• Zamanaşımını kaçırmak: yeni mallarda süre, ayıp sonradan ortaya çıksa bile teslimden itibaren iki yıldır (konutta beş yıl); ikinci el mallarda satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz.

Sonraki adım: Ürünü iade mi etmelisin, cayma hakkını mı kullanmalısın, karar veremiyorsan cayma hakkı mı, ayıplı mal iadesi mi karşılaştırmasına göz at.