Dul ve yetim aylığı kimlere, nasıl bağlanır?

Bir yakını kaybettikten sonraki haftalarda resmî işler ağır gelir; ölüm aylığı da kendiliğinden bağlanmaz, yazılı başvuru ister. Önce ölen kişinin şartı sağlayıp sağlamadığına, sonra kimin hangi payı alacağına bakmak işi kolaylaştırır.

Dul ve yetim aylığı için ölen kişinin hangi şartı sağlaması gerekir?

5510 sayılı Kanun’un 32. maddesine göre ölüm aylığı şu durumlardan birinde bağlanır:

• Ölen kişi için en az 1.800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmişse; 4/a (SSK) kapsamındakiler için ayrıca borçlanmalar hariç en az 5 yıllık sigortalılık ve toplam 900 gün prim yeterlidir.
• Ölen kişi malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı alıyorsa ya da bu aylığa hak kazanıp işlemi tamamlanmamışsa.
• Emekli aylığı, sigortalı çalışmaya başladığı için kesilmiş durumdayken ölmüşse.
• Kanunun 47. maddesinde sayılan vazife (görev) kaynaklı sebeplerle kazaya uğrayarak ölmüşse.

Dul ve yetim aylığını kimler alabilir?

Çocuklarda, kanunda sayılan istisnalar dışında çalışmama ve kendi sigortalılığından aylık almama şartı aranır. Ancak 18, 20 veya 25 yaşını doldurmamış çocukların 4/a kapsamında sigortalı olması aylık bağlanmasına engel değildir. Hak sahiplerine bağlanan aylıkların toplamı, ölenin aylığını geçemez; gerekirse herkesin payından orantılı indirim yapılır.

Dul ve yetim aylığı başvurusu nasıl yapılır?

1. 1

   Başvuru yerini belirle

   Ölen kişi 4/a (SSK) veya 4/b (Bağ-Kur) kapsamındaysa başvuru SGK’nın Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne veya Sosyal Güvenlik Merkezine yapılır. 4/c (memur) ve 5434 sayılı Emekli Sandığı kapsamındaki hak sahiplerinin başvurusu SGK’nın kamu görevlileri emeklilik birimine yönelir. Güncel başvuru kanalını (şube, posta, e-Devlet) başvurmadan önce ALO 170’ten teyit et.

2. 2

   Talep belgesini hazırla

   Temel belge “Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi”dir. Malul çocuk için sağlık kurulu raporu, vasi atanmışsa vasi kararı eklenir. SGK’ya göre öğrenci belgeleri MEB ve YÖK ile yapılan protokolle elektronik olarak alınır; güncel olmadığı düşünülürse senden istenebilir.

3. 3

   Belgeyi teslim et ve takip et

   Başvurudan sonra bağlanan aylığı ve ödeme bilgisini emekli maaşı sorgulama adımlarındaki e-Devlet hizmetlerinden izleyebilirsin.

Aylık ne zamandan itibaren ödenir?

Ölüm aylığı, sigortalının ölüm tarihini izleyen ay başından başlatılır; hak sahibi olma niteliği sonradan kazanıldıysa o tarihi izleyen ay başından başlar. Geç başvurmak hakkı tümden yok etmez, ama ölüm hâllerinde bağlanması gereken aylıkların hakkın kazanıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde istenmeyen kısmı zamanaşımına uğrar. Başvurmamanın haklı bir sebebe dayandığını ispat edenler için bu kural uygulanmaz.

Aylık hangi durumda kesilir?

Aylıklar, kanundaki şartlar ortadan kalktığında bunu izleyen ödeme döneminden itibaren kesilir; örneğin yaş sınırını dolduran ve öğrenimi biten çocuğun aylığı. Kesilme sebebi ortadan kalkarsa yeniden başvuru tarihini izleyen ay başından aylık bağlanabilir. Evlendiği için aylığı kesilecek kız çocuğuna, talep ederse aldığı aylığın iki yıllık tutarı bir defaya mahsus evlenme ödeneği olarak peşin ödenir. Boşandığı hâlde eski eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların aylığı kesilir ve ödenenler geri alınır.