Köpek eğitimi nasıl olur? Ödüle dayalı eğitimle ilk komutlar

Köpeğin bir komutu öğrenmesi için onun dilinden konuşman gerekir: köpekler sonucu hoşlarına giden davranışları tekrar eder. Ödüle dayalı eğitim bu basit ilkeye dayanır ve hem yavru hem yetişkin köpekte işe yarar.

Neden ödüle dayalı eğitim?

Amerikan Veteriner Hayvan Davranışı Derneği (AVSAB), tüm köpek eğitiminde yalnızca ödüle dayalı yöntemlerin kullanılmasını önerir. Derneğin derlediği çalışmalara göre ödülle eğitilen köpeklerde itaat daha yüksek, davranış sorunları daha az görülür ve köpek-sahip bağı güçlenir. Acıya, korkutmaya ya da fiziksel düzeltmeye dayalı yöntemler ise kaygı, korkuya bağlı saldırganlık ve kaçınma davranışıyla ilişkilendirilir.

Eğitime başlamadan önce

• Köpeğinin en sevdiği ödülü bul: küçük et ya da peynir parçaları, sevdiği oyuncak veya övgü
• Dikkat dağıtıcı olmayan sessiz bir oda seç
• Evde herkesin aynı komut kelimelerini kullanmasında anlaş
• Oturumları kısa tut; köpeği bunaltmadan sık tekrar et

Adım adım ilk komut: otur

1. 1

   Ödülle yönlendir

   Köpeğin ayaktayken ödülü burnunun hizasında tut ve elini başının üzerinden yay çizerek geriye doğru götür. Köpek başını kaldırıp ödülü takip ettikçe kalçası yere iner.

2. 2

   Anında ödüllendir

   Kalçası yere değdiği anda öv ve ödülü ver. Zamanlama önemlidir; ödül davranışla aynı anda gelmeli.

3. 3

   Tekrarla

   Bunu kısa ve düzenli oturumlarla birkaç kez yinele.

4. 4

   Komut kelimesini ekle

   Köpek ödülü takip ederek güvenilir biçimde oturmaya başlayınca, oturma hareketine geçerken “otur” de. Kelimeyi hareketten önce söylersen köpek onu yanlış bir davranışla ilişkilendirebilir.

5. 5

   Oturumu olumlu bitir

   Her oturumu köpeğin zaten bildiği bir komutla ve “tamam” gibi bir bitiş kelimesiyle kapat ki eğitimin bittiğini anlasın.

Aynı mantıkla yat, bekle, bırak ve çağrılınca gel komutlarını da öğretebilirsin. Temel itaat, köpeğinin tasmasız koşma ya da insanlarla tanışma gibi etkinliklerin tadını güvenle çıkarmasını sağlar; zihinsel uğraş da can sıkıntısını azaltır.

Yavru köpekte sosyalleşme neden acildir?

AVSAB’a göre yavru köpeğin sosyalleşmesi için en önemli dönem yaşamının ilk üç ayıdır. Bu dönemde yavru, korkutulmadan ve aşırı uyarılmadan, olabildiğince çok yeni insanla, hayvanla, sesle ve ortamla güvenli biçimde tanışmalıdır. Yetersiz sosyalleşme ileride korku ve saldırganlık riskini artırabilir.

Nelerden kaçınmalısın?

• Boğma zinciri, dikenli tasma ve elektrik şoklu tasma gibi acıya dayalı araçlar
• Bağırma, su püskürtme, gürültülü kutu sallama, sert bakış gibi korkutma yöntemleri
• Tasmayı sertçe çekme, köpeği zorla yere yatırma gibi fiziksel düzeltmeler
• Köpeği korktuğu şeyle aniden ve yoğun biçimde yüz yüze bırakmak
• “Liderlik”, “alfa olmak”, “baskınlık” gibi eski kuramlarla çalışan eğitmenler

Eğitmen ya da uzman desteği ne zaman gerekir?

Tıklayıcı (clicker) gibi ileri teknikler için köpek eğitim sınıfları işe yarar. Aşırı havlama, saldırganlık, eşyalara zarar verme ya da fobiler gibi sorunlarda ise önce veterinerine git; davranışın altında tıbbi bir neden olup olmadığına bakılmalıdır. Sonrasında ödüle dayalı çalışan, yöntemlerini şeffaf biçimde anlatan bir eğitmen ya da davranış konusunda uzmanlaşmış bir veteriner hekimle çalış.