En etkili not alma teknikleri: Cornell, soru-cevap ve kavram haritası

Not tutmanın iki işi var: dersi ya da metni işlerken anlamanı sağlamak ve sonra çalışırken malzeme olmak. Öğrencilerin çoğu ilkine odaklanıp söylenen her şeyi yazmaya çalışır; oysa notun asıl değeri, ikinci aşamada kendini sınamak için ne kadar elverişli olduğundadır. Öğrenme teknikleri derlemesinin yazarı John Dunlosky de notların deneme testine imkân verecek biçimde, sayfada soru alanı bırakılarak tutulmasını önerir.

Not alma teknikleri nelerdir?

Cornell not alma yöntemi nasıl uygulanır?

Yöntemi Cornell Üniversitesi’nden eğitim profesörü Walter Pauk geliştirdi ve “How to Study in College” kitabında anlattı. UNC Öğrenme Merkezi’nin tarifine göre sayfanın altında yaklaşık beş santimlik bir boşluk bırakılır, üst kısım soldan üçte bir ve sağdan üçte iki olmak üzere iki sütuna bölünür.

1. 1

   Sağ sütuna notunu al

   Ders sırasında ana fikirleri, örnekleri ve tanımları kendi cümlelerinle, kısa satırlarla yaz.

2. 2

   Sol sütuna soru ve anahtar kelime yaz

   Dersten sonra, sağdaki her bölüm için cevabı orada olan bir soru ya da anahtar kelime ekle.

3. 3

   Alta özet yaz

   Sayfanın tamamını iki üç cümleyle kendi ifadenle özetle.

4. 4

   Sağ sütunu kapatıp kendini sına

   Tekrar ederken sağ sütunu elinle ya da bir kâğıtla kapat; soldaki sorulara bakarak cevapları sesli veya yazılı ver, sonra kontrol et.

Elle mi, bilgisayarda mı not almalı?

2014’te yayımlanan ve çok konuşulan bir çalışma, elle not almanın kavramsal sorularda avantaj sağladığını öne sürmüştü. 2021’de Psychological Science’ta yayımlanan doğrudan tekrar çalışması (Urry ve ark.) ise bilgisayarda yazanların daha çok kelime ve dersin birebir ifadesini not aldığını, ama sınav başarısında iki grup arasında anlamlı fark olmadığını buldu; sekiz çalışmayı birleştiren küçük meta-analiz de aynı yöndeydi. Daha çok kelime yazmak puanla olumlu, dersi birebir kopyalamak olumsuz ilişkiliydi. Yazarlar bu iki ilişkinin motivasyon ya da ilgi gibi başka etkenleri de yansıtabileceğini, yani kendi cümlelerinle yazmanın puanı artırdığını doğrudan kanıtlamadığını da not ediyor. Pratik çıkarım şu: hangi araçla yazdığından çok, notu sonradan nasıl kullandığın belirleyici görünüyor.

Hızlı not alma teknikleri

• Cümle değil fikir yaz: Her söyleneni değil, ana fikri ve örneği yaz; birebir kopyalamak hem yavaşlatır hem de bulgulara göre öğrenmeye katkısı zayıftır.
• Kendi kısaltma ve sembollerini kullan: Sık geçen terimler için tutarlı kısaltmalar ve kenara düşeceğin işaretler belirle; anlamlarını defterin ilk sayfasına yaz.
• Boşluk bırak: Kaçırdığın bir yer olursa satır atla, dersten sonra kitaptan ya da arkadaşından tamamla.
• Ders sonrası beş dakika: Notunu henüz tazeyken sol sütundaki soruları ve alt özeti ekle.

Sık yapılan hatalar

• Kitabı boyamak: Altını çizmek tek başına anlamayı artırmaz; Dunlosky işaretlemeyi ancak ilk adım olarak görür ve ardından daha etkili yöntemlerle tekrar önerir.
• Notu yalnızca yeniden okumak: Tekrar okumanın etkisi tutarsız ve kısa ömürlüdür; notunu soruya çevirip kapatarak hatırlamaya çalış.
• Slaytı kopyalamak: Slaytta yazanı aynen geçirmek yerine hocanın verdiği örneği ve açıklamayı yaz.

Gerçekçi bir örnek

Tarih dersinde bir öğrenci sağ sütuna bir antlaşmanın nedenlerini ve maddelerini kısa satırlarla yazıyor. Ders bitince sol sütuna “Antlaşmayı hazırlayan üç neden neydi?” gibi iki soru, alta da iki cümlelik özet ekliyor. Hafta sonu sağ sütunu kapatıp soruları cevaplıyor; bilemediği soruyu işaretleyip birkaç gün sonra yeniden deniyor.