Yapay zekâ nedir? Öğrenciler için sade tanım ve örnekler

Bir arkadaşına yüzlerce kedi ve köpek fotoğrafı gösterdiğini düşün. Bir süre sonra yeni bir fotoğrafa bakınca hangisinin kedi olduğunu hemen söyler. Yapay zekâ da benzer biçimde öğrenir: bilgisayara çok sayıda örnek gösterilir, bilgisayar bu örneklerdeki ortak özellikleri bulur ve yeni bir şey gördüğünde tahmin yapar. Uzmanlar bu öğrenme biçimine makine öğrenmesi der.

Yapay zekâ kısaca nedir?

OECD’nin tanımını sadeleştirirsek: yapay zekâ, insanların verdiği bir amaç için, kendisine verilen bilgiden yola çıkarak tahmin, öneri, karar ya da içerik üreten bir makine sistemidir. Kimi yapay zekâ sistemleri kullanıldıkça kendini kullanıcıya uyarlayabilir; örneğin konuşmanı zamanla daha iyi tanıyan ses tanıma ya da izlediklerine göre öneri sunan sistemler.

Yapay zekâya örnekler

• Tahmin: Geçmiş hava durumu bilgilerinden yağmur yağıp yağmayacağını tahmin etmek.
• Ayırma: Bir e-postanın istenmeyen posta olup olmadığına karar vermek.
• Öneri: İzlediğin ya da dinlediğin şeylere benzer yeni içerikler önermek.
• Üretme: Bir isteğe göre yazı, resim, ses ya da video oluşturmak. Buna üretken yapay zekâ denir.

Yapay zekâ ne işe yarar, nelere dikkat etmeli?

UNESCO’ya göre yapay zekâ doktorlara hastalıkları teşhiste yardım edebilir ve her öğrenciye kendi hızına uygun öğrenme fırsatı sunabilir. Ama yapay zekâ, öğrendiği örneklerdeki hataları ve haksızlıkları da kopyalayabilir. Bu yüzden son kararı her zaman insanların vermesi gerekir.

• Adını, adresini, okulunu, telefon numaranı ve fotoğraflarını yapay zekâ araçlarına yazma ya da yükleme.
• Yapay zekânın verdiği bilgiyi ders kitabından, öğretmeninden veya güvenilir bir siteden kontrol et.
• Bir yapay zekâ aracını kullanmadan önce velinden veya öğretmeninden izin al.
• Ödevini yapay zekâya yaptırmak yerine onu konuyu anlamak için yardımcı olarak kullan; okulunun kurallarına uy.