Yan haklar nedir, iş teklifinde hangilerine bakmalısın?

Yan haklar örnekleri neler?

• Yemek: işyerinde yemek ya da yemek kartı.
• Yol: servis ya da toplu taşıma kartı desteği.
• Özel sağlık sigortası ve bireysel emeklilik (BES) katkısı.
• İkramiye ve prim: yılda belirli sayıda ikramiye, performans primi.
• Kreş ve gündüz bakımevi desteği: kadın çalışanlara sağlanan bu destek kanundaki sınır ve ödeme şartları içinde gelir vergisinden istisnadır.
• Diğer: konut, telefon, eğitim desteği, uzaktan çalışma günleri, kanundaki sürenin üstünde ek izin.

İş teklifinde yan haklara nasıl bakılır?

1. 1

   Kalemleri tek tek yazdır

   Teklifte “yan haklar mevcuttur” gibi genel bir ifade varsa her kalemin adını, tutarını ya da kapsamını sor.

2. 2

   Nakit mi ayni mi öğren

   Yemek bedelinin maaşa eklenerek mi yoksa kart ya da işyeri yemeği olarak mı verildiğini sor. Gelir Vergisi Kanunu’na göre işyerinde yemek verilmeyen hâllerde günlük yemek bedelinin kanunda belirlenen tutara kadar olan kısmı vergiden istisnadır; yol desteğinde istisna, ödemenin toplu taşıma kartı veya bileti gibi araçlarla yapılmasına bağlıdır. Aşan kısım ve nakit ödemeler ücret olarak vergilendirilir.

3. 3

   Prime esas kazanca etkisini sor

   5510 sayılı Kanun’un 2.4.2026’da 7577 sayılı Kanunla değişen 80. maddesi; ayni yardımları, işyerinde yemek verilmeyen hâllerde günlük yemek bedelinin kanundaki sınıra kadar olan kısmını ve aylık toplamı kanundaki sınırı aşmayan özel sağlık sigortası ile BES katkısını prim matrahının dışında tutar. Ayni yardım yerine geçmek üzere nakit olarak yapılan ödemeler ise prime tabidir. Prim matrahına girmeyen bir kalem emeklilik hesabına da yansımaz; bunu bilerek değerlendir.

4. 4

   Toplam değeri hesapla

   Teklifleri yalnızca nete göre değil, yıllık ikramiye ve primler dahil toplam pakete göre karşılaştır. Kesintilerin bordroda nasıl göründüğü için maaş bordrosu nasıl okunur sayfasına bakabilirsin.

5. 5

   Yazılı hâle getir

   İş Kanunu’na göre süresi bir yıl ve daha uzun iş sözleşmeleri yazılı yapılır; yazılı sözleşme yoksa işveren en geç iki ay içinde temel ücreti ve varsa ücret eklerini gösteren yazılı bir belge vermek zorundadır. Sözlü vaatleri bu belgede görmeyi iste.

Yan haklar kıdem tazminatına dahil edilir mi?

1475 sayılı Kanun’un yürürlükteki 14. maddesine göre kıdem tazminatına esas ücret hesaplanırken temel ücrete ek olarak işçiye sağlanan para ve parayla ölçülebilen sözleşme ve kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur. Uygulamada bu ücrete “giydirilmiş ücret” denir. Hangi kalemin hesaba gireceği ödemenin niteliğine bağlı olduğundan bordrolarını ve sözleşmeni sakla.