Engelli araç ÖTV indirimi nasıl hesaplanır, kimler yararlanabilir?

“Engelli araç indirimi” denen şey bir kampanya ya da bayi indirimi değil, Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7/2 maddesindeki ilk iktisap istisnasıdır: araç ilk kez senin adına alınırken ÖTV hesaplanmaz. Bu yüzden indirimin büyüklüğü tamamen aracın ÖTV oranına bağlıdır. Önce yararlanıp yararlanamayacağını, sonra rakamı netleştir.

Engelli araç indirimi almak için rapor yüzde kaç olmalı?

Engelli araç indirimi şartları: tutar, yerli katkı ve süreler

• Tutar sınırı: Binek otomobil, arazi taşıtı, pick-up gibi 87.03 pozisyonundaki araçlarda, hesaplanması gereken ÖTV ve diğer tüm vergiler dâhil bedel 2026 için 2.873.900 TL’nin altında olmalı. Bu sınır motor hacmine bakılmaksızın uygulanır ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
• Yerli katkı: Aracın yerli katkı oranı en az %40 olmalı. Bunu satın almadan önce bayiden yazılı olarak teyit et.
• 10 yılda bir: İstisna her 10 yılda yalnızca bir araç için kullanılır; aracı sonradan ÖTV’sini ödeyerek satsan bile 10 yıl dolmadan yeniden yararlanamazsın. Deprem, sel, yangın veya kaza sonucu hurdaya çıkan araçta bu süre aranmaz.
• 5 yıl satış kuralı: Araç alındıktan sonra 5 yıl geçmeden istisnadan yararlanamayan birine satılır ya da devredilirse ÖTV, alıcıdan aranır. İstisnadan yararlanabilecek başka bir engelliye satışta ÖTV aranmaz.
• Fatura ve tescil: Fatura engelli kişi adına kesilmeli, araç da onun adına tescil edilmeli. 18 yaş altında işlemleri veli ya da vasi yürütür.

Engelli araç indirimi hesaplama nasıl yapılır?

Türkiye’de araç fiyatında KDV, ÖTV eklenmiş tutar üzerinden hesaplanır. ÖTV kalkınca hem ÖTV’nin kendisi hem de ÖTV’ye düşen KDV ortadan kalkar; bu yüzden kısa formül şudur: istisnalı fiyat ≈ vergiler dâhil fiyat ÷ (1 + ÖTV oranı). Aracın ÖTV oranını ve matrahını bayinin fiyat teklifinden ya da proforma faturasından öğren.

1. 1

   Vergiler dâhil fiyatı al (P)

   Bayiden aracın ÖTV ve KDV dâhil satış fiyatını yazılı iste; noter, tescil gibi masrafları bu tutara katma. Bu tutar 2026 sınırının altında değilse istisna uygulanmaz.

2. 2

   ÖTV oranını öğren (t)

   Teklifte ya da proformada yazan ÖTV oranını ondalık olarak yaz; örneğin yüzde elli için 0,50.

3. 3

   İstisnalı fiyatı bul

   P’yi (1 + t)’ye böl. Çıkan tutar KDV dâhil, ÖTV’siz yaklaşık fiyattır.

4. 4

   Kazancı hesapla

   P’den istisnalı fiyatı çıkar. Bu fark, ödemeyeceğin ÖTV ile ona düşen KDV’nin toplamıdır.

Örnek (temsilî rakamlar): Vergiler dâhil fiyatı 1.800.000 TL olan bir araçta ÖTV oranının %50 olduğunu varsayalım. İstisnalı fiyat 1.800.000 ÷ 1,50 = 1.200.000 TL, kazanç 600.000 TL olur. Buradaki oran yalnızca hesabı göstermek içindir; kendi aracının oranını kullan. Noter, tescil, kasko gibi masraflar bu hesaba dâhil değildir.

İstisna adım adım nasıl kullanılır?

1. 1

   Raporunu kontrol et

   En son tarihli raporun geçerli mi, hangi ifadeleri içeriyor? Süreli raporda bitime altı aydan az kalmışsa istisna kullanılamaz. Raporunu engelli raporu sorgulama adımlarıyla görebilirsin; raporun yoksa engelli raporu alma sürecine bak.

2. 2

   Uygun aracı seç

   Tutar sınırı, yerli katkı ve gerekiyorsa tertibat şartını bayiyle birlikte kontrol et. Tertibat gereken türlerde tertibat ilk tescilden önce yapılır.

3. 3

   Raporu bayiye ibraz et

   Raporun bir örneğini ÖTV mükellefi olan bayiye ver; bayi ÖTV beyannamesini verir ve belgeleri vergi dairesine iletir.

4. 4

   Vergi dairesi teyidini bekle

   Vergi dairesi raporu Sağlık Bakanlığı sistemi üzerinden doğrular ve istisnayı gösteren ÖTV ödeme belgesini düzenler; tescil bundan sonra yapılır.

5. 5

   Kullanım kurallarına uy

   Sen araçta değilken aracı yalnızca eşin, aynı ilde oturan birinci derece kan ve kayın hısımların, kardeşlerin, noter onaylı iş sözleşmesiyle çalışan şoförün ve (%90 ve üzeri grupta) vasin arasından en fazla iki kişi kullanabilir; bu kişiler vergi dairesine taahhütnameyle bildirilir. Aracı tertibatla kendin kullanacağın grupta esas olan aracı senin kullanmandır; başkasının kullanabilmesi için bunun yetkili kurumca belgelendirilmesi gerekir.

Motorlu taşıtlar vergisi de kalkar mı?

GİB rehberine göre engellilik derecesi %90 ve üzeri olanların adına kayıtlı taşıtlar ile diğer engellilerin durumlarına uygun özel tertibatlı taşıtları MTV’den de istisnadır; bunun için durumu vergi dairesine belgelemen gerekir. Araç alımında ise KDV için genel bir istisna yoktur.