Netten brüte maaş nasıl hesaplanır? Formül, dilimler ve kontrol yolu

Brütten nete gitmek kolaydır: kesintileri sırayla düşersin. Netten brüte gitmek zordur, çünkü kesintilerin çoğu brüt üzerinden hesaplanır ve brütü bilmeden kesintiyi bilemezsin. Çözüm, kesintileri oran olarak yazıp denklemi tersine çevirmektir. Önce brüt ile net arasındaki kalemleri hatırlamak istersen net ve brüt maaş farkı sayfası kısa bir özet verir.

Netten brüte hesaplamada hangi kesintiler var?

Prim kesintisinin bir tavanı vardır: Kanuna göre prime esas günlük kazancın üst sınırı alt sınırın 9 katıdır; ücretin bu tavanı aşarsa aşan kısımdan prim kesilmez ve aşağıdaki katsayılar o kısım için geçerli olmaz.

Brüt maaş hesaplama formülü nedir?

Ay içinde birikimli matrahın tek bir dilimde kaldığı ve ücretin prim tavanının altında olduğu durumda net şu şekilde yazılır: Net = Brüt × (1 − 0,15 − 0,85 × vergi oranı − 0,00759) + gelir vergisi istisnası + damga vergisi istisnası. Bunu brüte göre çözersen formül çıkar: Brüt = (Net − gelir vergisi istisnası − damga vergisi istisnası) ÷ katsayı.

İstisna tutarlarını en kolay kendi bordrondan bulursun: Bordrolarda genellikle “asgari ücret gelir vergisi istisnası” ve “damga vergisi istisnası” satırları ayrı görünür. Bu kalemleri bordroda nasıl bulacağını maaş bordrosu nasıl okunur rehberinde görebilirsin.

Adım adım netten brüte hesaplama

1. 1

   Hangi ay için hesapladığını belirle

   Gelir vergisi yıl başından itibaren birikimli matrahla hesaplanır. Ocak ayındaki dilimle Kasım ayındaki dilim farklı olabilir; hangi ayın netini çevirdiğini netleştir.

2. 2

   Birikimli matrahının hangi dilimde olduğunu bul

   Yıl başından o aya kadar her ay brütün yüzde 85’i kadar matrah birikir. Bu toplamı aşağıdaki 2026 tarifesiyle karşılaştır.

3. 3

   İstisna tutarlarını al

   O ayın bordrosundaki asgari ücret gelir vergisi istisnası ve damga vergisi istisnası tutarlarını not et.

4. 4

   Formülü uygula

   Netten istisnaları çıkar, sonucu dilimin katsayısına böl. Bulduğun sayı yaklaşık brütündür.

5. 5

   Tersine kontrol et

   Bulduğun brütten yüzde 15 prim, matrahın dilim oranı kadar gelir vergisi ve binde 7,59 damga vergisi düş, istisnaları ekle. Sonuç hedef netine yakın değilse ay içinde dilim değiştiriyor olabilirsin; o durumda matrahı iki dilime bölerek hesapla.

Örnek: 100 birimlik brüt ne kadar nete döner?

Rakamları sadeleştirmek için brütü 100 birim kabul edelim ve yüzde 15’lik dilimde olalım. Prim kesintisi 14 + 1 = 15 birimdir; vergi matrahı 85 birim, gelir vergisi 85 × 0,15 = 12,75 birim, damga vergisi 0,759 birim olur. İstisnalar hariç net 100 − 15 − 12,75 − 0,759 = 71,491 birimdir; katsayının 0,71491 olması buradan gelir. Gerçek nete bordrodaki istisna tutarları eklenir. Tersinden düşünürsen: İstisnalar çıkarıldıktan sonra kalan net 71,491 birimse brüt 100 birimdir.

2026 gelir vergisi tarifesi (ücret gelirleri)

Net brüt maaş hesaplamada sık hatalar

• Yılın her ayı için aynı brütü kullanmak: Birikimli matrah arttıkça vergi dilimi yükselir, aynı brütün neti yılın sonlarına doğru düşebilir.
• Asgari ücret istisnasını unutmak: İstisna hesaba katılmazsa brüt olduğundan yüksek çıkar.
• Prim tavanını aşan ücretlerde de %15 prim kesintisi varsaymak: Tavanın üzerindeki kısımdan prim kesilmez.
• İşveren maliyetini brütle karıştırmak: İşveren primleri brüte eklenmez; işverene toplam maliyet brütten yüksektir.