Çocuğum siber zorbalığa uğruyor: ne yapmalıyım, nereye şikâyet ederim?

Çocuğun sana bunu anlattıysa en zor adımı attı demektir. Şimdi verdiğin tepki, bir dahaki sefere sana gelip gelmeyeceğini belirler. Telefonu elinden almak ya da “neden o grupta duruyorsun” demek, çoğu çocuğun susmasına yol açar.

Siber zorbalık nedir, türleri nelerdir?

UNICEF siber zorbalığı sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları, oyun platformları ve telefonlar üzerinden yapılan, hedef alınan kişiyi korkutmayı, kızdırmayı ya da utandırmayı amaçlayan ve tekrarlanan davranış olarak tanımlar. Yaygın örnekler:

• Biri hakkında yalan yaymak ya da utandırıcı fotoğraflarını paylaşmak.
• Mesajlaşma uygulamalarından incitici mesajlar ya da tehditler göndermek.
• Başkasının kimliğine bürünerek onun adına kötü mesajlar göndermek, sahte hesap açmak.
• Karşı taraf incindiği ve durmasını istediği hâlde süren “şakalar”.

UNICEF, siber zorbalığın öfke, utanç, sevdiği şeylere ilginin azalması, yorgunluk, uyku sorunu, karın ve baş ağrısı gibi etkiler yapabildiğini belirtir. Çocuğunda bu tür değişiklikler görüyorsan sakin bir anda konuyu aç.

Siber zorbalıkta ilk ne yapmalıyım?

1. 1

   Dinle, suçlama

   Sakin bir zaman seç ve tüm dikkatini ver. Ne olduğunu kendi sözleriyle anlatmasına izin ver; kullandığı uygulamayı öğrenmeye açık ol ve çözümü birlikte bulun.

2. 2

   Kanıtları sakla

   Mesajların, yorumların ve paylaşımların ekran görüntülerini al; hesap adlarını ve sayfa adreslerini (URL) not et. Bunlar hem platform bildiriminde hem resmî başvuruda işine yarar.

3. 3

   Karşılık verme, engelle

   Çocuğuna zorbaya cevap yazmamasını söyle. Hesabı engelle; bazı platformlarda karşı tarafa bildirim gitmeden kısıtlama ya da yorum gizleme seçenekleri de vardır.

4. 4

   Platforma bildir

   Paylaşımı ve hesabı uygulamanın kendi bildirim seçeneğiyle şikâyet et. Sahte hesaplar için de önce hesabın bulunduğu siteye başvurulur.

5. 5

   Okulu bilgilendir

   Zorbalık okul arkadaşlarından geliyorsa öğretmen ya da okul rehberlik servisiyle görüş. Yüz yüze zorbalıkla birlikte yürüyor olabilir.

Siber zorbalık şikâyeti nereye yapılır?

Emniyet Genel Müdürlüğü’nün siber suçlar sık sorulan sorular sayfası, adına sahte hesap açılması ya da fotoğraflarının yayımlanması gibi durumlarda önce hesabın bulunduğu siteye şikâyet edilmesini, ardından suçu anlatan imzalı bir dilekçeyle şu yerlerden birine başvurulmasını önerir:

• Suçun işlendiği yerden sorumlu polis merkezi amirliği
• Suçun işlendiği yerden sorumlu Cumhuriyet Başsavcılığı
• Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü

Özel hayatın gizliliğini ihlal eden bir yayın (ör. çocuğunun izinsiz paylaşılan görüntüsü) varsa 5651 sayılı Kanun’un 9/A maddesine göre Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na doğrudan başvurup içeriğe erişimin engellenmesini isteyebilirsin. Başvuruda yayının tam adresi (URL), hakkın nasıl ihlal edildiğinin açıklaması ve kimlik bilgileri yer almalı; eksik başvuru işleme konmaz. Hakaret gibi kişilik hakkı ihlallerinde sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istemeyi düzenleyen 9. madde ise Anayasa Mahkemesi kararıyla 10 Ekim 2024’ten itibaren yürürlükte değil; bu tür içerikleri platforma bildir, suç oluşturduğunu düşünüyorsan savcılığa başvur ve hangi yolun uygun olduğunu bir avukata danış.

Siber zorbalıktan korunma yolları

• Gizlilik ayarlarıyla profili, mesajları ve yorumları kimin görebileceğini sınırlayın; yalnızca tanıdığı kişilerin mesaj atabilmesini sağlayın.
• Yaşına uygun sınırlar için ebeveyn denetimi ve ekran süresi ayarlarını birlikte kurun; gizlice izlemek yerine kuralları konuşun.
• İlk telefonu verirken zorbalık, şantaj ve ekran görüntüsü konularını önceden konuşun; çocuğa ilk telefon planı bu konuşma için iyi bir başlangıç.
• Çocuğuna, bir arkadaşı zorbalığa uğradığında onu dinleyip bir yetişkine gitmesine eşlik edebileceğini anlat.