Depozito iadesi nasıl alınır, ev sahibi vermezse ne yapılır?

Depozito, kanundaki adıyla güvence, kira ilişkisi bitince sana geri dönmesi gereken paradır. Ev sahibinin bu parayı tutmasının tek meşru nedeni, senin sorumlu olduğun bir zarar ya da ödenmemiş bir borçtur. Süreci baştan doğru kurarsan iade çoğu zaman tartışmasız biter.

Kanun depozito hakkında ne diyor?

• Türk Borçlar Kanunu md. 342’ye göre konut ve çatılı iş yeri kiralarında güvence üç aylık kira bedelini aşamaz.
• Güvence para ise kiracı, parayı ev sahibinin onayı olmadan çekilemeyecek biçimde vadeli bir tasarruf hesabına yatırır; kıymetli evrak ise bir bankaya depo edilir.
• Banka güvenceyi ancak iki tarafın rızasıyla, kesinleşmiş icra takibiyle ya da kesinleşmiş mahkeme kararıyla geri verir.
• Ev sahibi, sözleşmenin bitiminden sonraki üç ay içinde kiracıya dava açtığını veya takip başlattığını bankaya yazılı bildirmezse, banka güvenceyi kiracının istemi üzerine geri vermek zorundadır.

Ev sahibi hangi durumlarda kesinti yapabilir?

Kanuna göre kiracı evi teslim aldığı durumda geri vermekle yükümlüdür, ancak sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskime ve bozulmalardan sorumlu değildir (TBK md. 334). Yani duvar boyasının zamanla solması ya da normal kullanımla aşınan bir parke kesinti gerekçesi olmaz; kırılan bir kapı, sökülmüş bir dolap ya da ödenmemiş fatura olabilir. Boya konusunda ayrıntı için Kiracı evden çıkarken boya yaptırmak zorunda mı? sayfasına bakabilirsin.

Ayrıca sözleşmeye konan “çıkarken şu kadar tazminat ödenir” gibi maddeler, sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zararlar dışında geçersizdir (TBK md. 334/2).

Depozito iadesi adım adım nasıl alınır?

1. 1

   Girişteki durumu hatırla

   Taşınırken çektiğin fotoğraflar, teslim tutanağı ya da sözleşmedeki demirbaş listesi en güçlü dayanağındır. Yoksa çıkışta en azından mevcut durumu ayrıntılı kaydet.

2. 2

   Faturaları ve kirayı kapat

   Son kira, aidat ve kullanım faturalarını öde, dekontları sakla. Ödenmemiş borç, kesinti için en sık gösterilen gerekçedir.

3. 3

   Teslimi birlikte yap ve yazıya dök

   Anahtarı teslim ederken ev sahibiyle evi birlikte gez. Kanuna göre ev sahibi geri alırken evi gözden geçirmek ve kiracının sorumlu olduğu eksikleri hemen yazılı olarak bildirmek zorundadır; bildirmezse olağan incelemeyle görülebilecek eksiklerden kiracı sorumlu tutulamaz (TBK md. 335).

4. 4

   İadeyi yazılı iste

   Depozito tutarını, IBAN’ını ve teslim tarihini belirten bir mesaj veya dilekçe gönder. Kesinti yapılacaksa kalem kalem gerekçe ve belge iste.

5. 5

   Bankadaysa bankaya başvur

   Depozito vadeli hesapta tutuluyorsa ve sözleşme bitiminden sonra üç ay içinde bankaya dava veya takip bildirimi yapılmadıysa bankaya başvurup iadeyi iste.

6. 6

   Anlaşamazsan arabulucuya git

   Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Başvuru, yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna yapılır.

7. 7

   Gerekirse dava aç

   Arabuluculukta anlaşma çıkmazsa son tutanakla dava açılabilir. Bu aşamada bir avukattan destek almak faydalı olur.

Depozito güncel kira bedeli üzerinden mi iade edilir?

TBK md. 342, güvencenin üst sınırını ve nasıl tutulacağını düzenler; iadenin güncel kira bedeline göre artırılacağına dair bir hüküm içermez. Sözleşmende bu konuda özel bir madde varsa ona bak. Para kanunun öngördüğü gibi vadeli hesapta tutulduysa hesabın getirisi de o hesapta birikir. Depozito elden verildiyse ve bankaya yatırılmadıysa, iadede faiz ya da değer kaybının nasıl hesaplanacağı somut olaya ve mahkeme değerlendirmesine bağlıdır; tutar önemliyse bir avukata danış.

Sık yapılan hatalar

• Depozitoyu son ayın kirasına sayıp kirayı ödememek: ev sahibi bunu kabul etmediyse kira borcu doğar ve tartışma büyür.
• Anahtarı bir komşuya ya da emlakçıya bırakıp teslim tutanağı almamak.
• Sözlü anlaşmaya güvenip yazışma bırakmamak.
• Arabulucuya gitmeden doğrudan dava açmak: dava usulden reddedilir.

Bir sonraki evinde aynı sorunu yaşamamak için sözleşmeyi imzalamadan önce Kira sözleşmesi yaparken nelere dikkat edilmeli? sayfasındaki kontrol listesine göz at.